
پایبندی عجیب و اصرار تاریخی ما به یک سوگند؛
تعداد بازدید : 0
«از دست ندادن هیچ فرصتی برای از دست دادن فرصتها»
نفت در گذشتهای نه چندان دور، عاملی مهم برای کسب درآمد بادآورده برای کشورهای صادرکننده آن بود. حساسیت این کالای سابقاً استراتژیک چنان بود که کم شدن چند ده هزاربشکهای در صادرات آن منجر به آشوبی بزرگ در بازارهای جهانی میشد. دو شوک نفتی ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ به دنیا نشان داد که زهر این مار کبرا چقدر میتواند کشنده باشد. تصور تحریم خرید نفت یک کشور صادرکننده به مخیله هیچکس خطور نمیکرد، چه رسد به اینکه سومین صادر کننده نفت جهان مورد تحریم حداکثری قرار بگیرد. کشورهای صاحب ذخائرعمده نفتی میتوانستند به نسبت قدرتشان درتولید نفت هم امنیت بخرند و هم همواره بر ناکارآمدیهای ساختاری سیستم حکمرانی خود سرپوش بگذارند.
اوجگیری ظرفیت تولید بر تقاضا و مصرف
اما در چند سال اخیر ظرفیت تولید بر تقاضا و مصرف پیشی گرفت. روز به روز راندمان تکنولوژیهای تولید انرژیهای پاک و تجدیدپذیر مثل انرژی بادی و خورشیدی افزایش و بالعکس به همان نسبت هزینه آنها رو به کاهش میگذارد. به لطف تکنولوژیهای جدید، تولید نفت از ذخائر عظیم ماسههای نفتی توجیهپذیر شد. آمریکا بزرگترین مصرفکننده و واردکننده نفت دنیا علاوه بر رسیدن به خودکفایی تبدیل به صادرکننده نفت هم شد. شدت مصرف سوختهای فسیلی با توسعه انواع تکنولوژیهای نوین لحظه به لحظه رو به کاهش است.
ارزش سهام «تسلا» بال درآورد!
ارزش سهام شرکت تازه تأسیس تسلا تولید کننده خودروهای برقی با عمر کمتر از ۱۸ سال از ارزش ۶ شرکت بزرگ، تویوتا، فولکس، BMW، بنز، جنرال موتورز و فراری بیشتر است. حساسیت جهانی به محیطزیست موجب قدرتگیری و اثرگذاری روز افزون سازمانهای حافظ محیطزیست شده است.
تحریم نفتی ایران را بازار جهانی نفت اصلاً احساس نکرد
روند فزاینده کاهش اهمیت نفت به نقطهای رسیده که تحریم نفتی ایران را بازار جهانی نفت اصلاً احساس نکرد، چون دیگر صادرکنندگان نفت مثل کفتار برای گرفتن سهمی از بازار نفت ایران به جای خالی ما بیرحمانه حملهور شدند. زمانی سازمان اوپک، برای بالا نگه داشتن قیمت نفت چند صد هزار یا حداکثر یک میلیون بشکه از صادرات نفت خود را کاهش میداد، اما حالا کاهش ده میلیون بشکه هم برای افزایش قیمت نفت افاقه نمیکند. الان در ردهبندی ده شرکت با ارزش دنیا فقط شرکت نفتی آرامکو قرار دارد (که شامل کل صنعت نفت عربستان است) در زمانی نه چندان دور بیش از ۵۰ درصد ده کمپانی برتر دنیا نفتی بودند.
پایبندی عجیب و اصرار تاریخی ما به یک سوگند
با افول قدرت نفت، سالهای پیش رو برای کشورهای صادر کننده این کالا از جمله ایران که وابستگی زیادی به درآمد نفت دارند، نویدبخش خبرهای خوب نیست، اما خبر خوب برای ما این است که ایران امکانات بالقوه گستردهای مثل توریسم، ترانزیت کالا و مسافر، سرمایهگذاری خارجی، توسعه صنایع انرژی بر، IT، نانو و پتروشیمی، صادرات خدمات مهندسی و برق، تخصص و سرمایه ایرانیان خارج از کشور، مکانیزه کردن کشاورزی و استفاده بهینه از منابع آب، ارائه خدمات پزشکی به بیماران خارجی و غیره را برای تنوعبخشی به درآمد ملی را داراست، اما خبر بد این که پایبندی ما به سوگند «از دست ندادن هیچ فرصتی برای از دست دادن فرصتها» هنوز بدون کوچکترین خللی پابرجاست.
فرصت عدم وابستگی به نفت، در خواب و خیال ممکن است
بالفعل کردن فرصتهای مذکور برای خروج از تله وابستگی به نفت، مستلزم تغییر جهت و اتخاذ یک استراتژی توسعه کارآمد است که همه ارکان نظام بر سر اجرای آن به توافق رسیده باشند که فعلاً با وجود در دستور کار بودن اولویتهای پرهزینه و بیهوده دیگر، رسیدن به آن فقط در خواب و خیال ممکن است.
منبع: دیپلماسی ایرانی