
به بهانه ١٥ اکتبر، روز جهانی زنان روستایی
تعداد بازدید : 29
زنان فراموش شده
اشتباهم این بود که وقتی درسم تمام شد، به روستایمان برگشتم.برای منی که در رشته برنامه ریزی اجتماعی ادامه تحصیل داده بودم، در روستایمان هیچ شغلی پیدا نمیشد.هرچند که اگر هر رشته دیگری هم خوانده بودم، وضعیت به همین روال بود.دو ماه از بازگشتم نگذشته بود که برایم خواستگار آمد و عقد کردم.الان 5 سال از آن زمان گذشته و من پا به پای شوهرم کشاورزی می کنم؛ بدون اینکه هیچ درآمدی داشته باشم.همکلاسی هایم که تهران ماندند، 5 سال است در شرکت های خصوصی استخدام شده اند و برای خود ارج و قربی دارند و من مثل دختران بی سواد فامیلمان، کار می کنم...
فروغالسادات بنیهاشم، مدیرکل دفتر امور زنان روستایی و عشایری و مشاور وزیر در امور بانوان وزارت جهاد کشاورزی، توضیحاتی را درباره روز جهانی زنان روستایی ارائه داد. وی با اشاره به تعداد زنان روستایی ایرانی، درباره زنان روستایی سرپرست خانوار روستایی گفت: «ما براساس آمار، ١٠ میلیون زن روستایی و عشایری داریم. ما درباره زنان روستایی، بحث زنان سرپرست خانوار را به گونه دیگری تعریف میکنیم. با توجه به مهاجرت آقایان به شهرها، بسیاری از خانوارهای روستایی، ماههای بسیاری از سال، با سرپرستی زنان اداره میشوند. به اضافه اینکه کلا براساس آمار سرشماری سال ١٣٩٠، در هر استان کشور، جمعیت زنان روستایی، بیش از مردان است. درباره این زنان موضوع سرپرستی خانواده، جدیتر است. در برخی از ماههای سال که آقایان برای کارهای فصلی، به شهرها مهاجرت میکنند، تعداد خانمها دو یا سه برابر آقایان میشود و در برخی از روستاها دیگر مردی وجود ندارد». وی افزود: «سه رویداد مهم در روزهای ۱۵، ۱۶ و ۱۷ اکتبر اتفاق میافتد که نقش کلیدی زنان را نشان میدهد. این سه رویداد، ۱۵ اکتبر روز جهانی زنان روستایی، ۱۶ اکتبر روز جهانی غذا و ۱۷ اکتبر روز جهانی کاهش جهل و بیسوادی است. براساس تحلیل بسیاری از کارشناسان بینالمللی، اینکه این سه روز در کنار هم قرار گرفته، به دلیل محوریت زنان در تولید غذا و در مبارزه با جهل و بیسوادی است. این مسئله، مدیریت زنان روستایی در خانوادههایشان را نشان میدهد. به گزارش سلامت نیوز، علاوه بر این دلایل گفتهشده، بحث مهاجرت جوانان از روستاها که یک مسئله جهانی است و خالیشدن روستاها و روند افزایشی تعداد زنان نسبت به مردان -که یک بحث جهانی است و در ایران هم در حال وقوع است- در کنار هم قرارگرفتن این سه روز، نشاندهنده این است که زنان روستایی به عنوان مدیر و سرپرست خانواده خود، هم در تولید ، تأمین و امنیت غذایی مؤثر هستند و هم در روند مبارزه با جهل و بیسوادی گام برمیدارند. معمولا در بسیاری از اسناد بینالمللی اینگونه عنوان میشود که وقتی زنان درآمدی دارند، سعی میکنند این درآمد را یا برای امنیت غذایی یا آموزش فرزندان خود هزینه کنند».مدیرکل دفتر امور زنان روستایی و عشایری، با تائید این نکته که بیشتر زنان روستایی برای کار در خارج از منزل در کنار همسران خود حقوقی دریافت نمیکنند، افزود: «این بحث دو قسمت دارد؛ یکی اینکه بسیاری از خانمها، بهعنوان عضوی از کشاورزی خانوادگی، در فعالیتهای مرتبط با خانواده همکاری میکنند و خیلی وقتها دستمزدی هم دریافت نمیکنند و همه درآمدی که حاصل میشود، مربوط به مرد خانواده است. نکته دوم این است که گروهی از خانمها در مزارع سایر افراد کار میکنند؛ یعنی فعالیتشان خارج از مشاغل خانوادگی است و برای دیگران کار میکنند و معمولا سطح دستمزدشان خیلی پایینتر از سطح دستمزد آقایان است؛ یعنی در روستاها براساس یک قانون نانوشته، سطح دستمزد زنان، بسیار کمتر از مردان است. به نظر میرسد این مسئله باید سروسامانی پیدا کند و دستگاههای نظارتی برای فعالیت کارگران بخش کشاورزی که بهصورت غیررسمی کار میکنند، باید حدومرز حقوقی را تعیین کنند که بحث تبعیض جنسیتی در این زمینه وجود نداشته باشد».
زنان فراموش شده در تاریخ
بنیهاشم در ادامه در پاسخ به این سوال که دلیل اینکه زنان روستایی، زنان فراموششدهای هستند، چیست؟ بیان کرد: «باید از منظر تاریخی به این مسئله نگاه کرد. چون به موضوع زنان روستایی در برنامهریزیها و بودجهریزی و حتی در ارائه خدمات مالی، ترویجی و آموزشی به صورت ویژه توجه نشده و مثلا در برنامه پنجم توسعه به زنان روستایی به صورت ویژه توجه نشده است. این مسئله باعث میشود که معمولا وقتی امکانات و خدماتی در حوزه زنان ارائه میشود، افرادی که نزدیکتر هستند و اطلاعات و دسترسی بیشتری دارند، میتوانند از این خدمات استفاده کنند. زنان روستایی شاید از این باب، فراموش شده باشند که به دلیل بعد مسافت و سازوکارهای پیچیده اداری و بهدلیل نبود اطلاعرسانی، دسترسیشان به منابع امکانات بسیار ضعیف است و وقتی امکانات به صورت کلی دیده میشود، آنها آخرین کسانی هستند که از این امکانات استفاده میکنند. بنابراین پیشنهاد مشخص ما این است که در سطوح کلان سیاستگذاری و بودجهریزی، حتما یک سهمیهای برای حمایت، توانمندی و ارائه خدمات به زنان روستایی و عشایری در نظر گرفته شود. اگر این اتفاق بیفتد، دستگاههای نظارتی هم هنگام ارزیابی عملکرد با توجه به اینکه آیا همه امکاناتی که پیشبینی شده، به دست گروه هدف اصلی رسیده یا نه، ارزیابیشان را انجام میدهند و از این بابت دستگاهها هم وظیفه خود میدانند که امکانات را به زنان روستایی عرضه کنند». مشاور وزیر در امور بانوان وزارت جهاد کشاورزی، در پایان با اشاره به نقش زنان روستایی در برنامه ششم توسعه، گفت: «پیشنهادی که از طرف وزارت جهاد کشاورزی به برنامه ششم توسعه ارائه شده،این است که به آموزش زنان روستایی توجه ویژهای شود. ما امیدواریم این مسئله و حکم وزارت جهاد کشاورزی در برنامه ششم توسعه باقی بماند».
پیشنهاد مولاوردی برای ثبت روز «زنان روستایی»
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری از پیگیری این معاونت برای ثبت روز «زنان روستایی» در تقویم ملی خبر داد.
به گزارش مهر، شهیندخت مولاوردی در یادداشتی که در کانال خبری خود منتشر کرد، ضمن توجه جهانی به این مقوله و با اشاره به سند توسعه پایدار تا سال ۲۰۳۰ افزود: ۱۵ اکتبر برابر با ۲۴مهر ماه، روز جهانی زنان روستایی نام گرفته است.زنان روستایی که یک چهارم جمعیت جهان را تشکیل می دهند و ۴۲ درصد نیروی کار کشاورزی در کشورهای در حال توسعه هستند، نقش مهمی در اقتصاد و تامین امنیت غذایی خانواده و جوامع ایفا میکنند.همچنین ۱۶و ۱۷ اکتبر به ترتیب روز جهانی غذا و روز جهانی کاهش فقر نامگذاری شده که توالی این سه روز نقش تعیین کننده زنان روستایی و پیوند میان این سه رویداد را یادآور میشود، بدین معنا که در صورت توانمندسازی زنان روستایی و رفع چالشهای فرآروی آنان، خانواده و جوامع با دسترسی پایدار به منابع غذایی،گامهای بلندی در مسیر کاهش فقر برخواهند داشت.در سند توسعه پایدار تا ۲۰۳۰، در میان اهداف ۱۷ گانه، پایان دادن به فقر در تمام اشکال آن در سراسر جهان، پایان دادن به گرسنگی و دستیابی به امنیت غذایی و بهبود تغذیه و ترویج کشاورزی پایدار، از جمله اهدافی هستند که نقش و تاثیر زنان روستایی را به عنوان عاملان کلیدی دستیابی به تغییرات اقتصادی، محیط زیستی و اجتماعی را در تحقق آن نمیتوان نادیده گرفت.
از سوی دیگر این روز فرصتی است برای توجه و ارج نهادن به اهمیت نقش و تاثیر حیاتی این گروه از زنان در مدیریت منابع طبیعی و نیز حفظ و پاسداری از هویتهای بومی و دانش سنتی و هنری محیط روستایی که البته و ظاهرا تاکنون در جامعه ما چندان که باید و شاید این روز مورد توجه قرار نگرفته است.به نظر می رسد اختصاص روزی در تقویم ملی به این نام و ترجیحا آخرین روز هفته ملی روستا که مقارن با این روز جهانی است، می تواند در جلب توجهات لازم موثر واقع شود که پیگیری آن در دستور کار معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری قرار دارد.