رویداد۲۴: مسعود پزشکیان برای شرکت و سخنرانی در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد راهی نیویورک میشود؛ سفری که این بار، برخلاف بسیاری از سفرهای سالانه روسای جمهور ایران به نیویورک، تنها یک حضور دیپلماتیک معمولی نیست. در شرایطی که روابط ایران و آمریکا همچنان پرتنش است و سایه بحرانهای امنیتی و اقتصادی بر سیاست خارجی ایران سنگینی میکند، حضور رئیسجمهور در مقر سازمان ملل به موضوعی بحثبرانگیز در داخل ایران تبدیل شده است. از یک سو، حامیان دیپلماسی آن را فرصتی برای انتقال مستقیم پیام تهران و استفاده از ظرفیت دیدارهای حاشیهای میدانند و از سوی دیگر، برخی چهرههای اصولگرا و حتی شماری از فعالان سیاسی نزدیک به جریان اصلاحطلب درباره ضرورت و دستاورد چنین سفری تردید کردهاند.
این اختلاف نظرها حتی پیش از آغاز سفر به فضای مجازی کشیده شده است؛ چنان که مثل سالهای قبل پرسش این نیست که پزشکیان در سازمان ملل چه خواهد گفت، بلکه این است که در چنین شرایطی اساساً رفتن به نیویورک چه دستاوردی میتواند برای ایران داشته باشد؟
-پزشکیان میرود، اما تیم رسانهایاش نه
یکی از نخستین حاشیههای سفر امسال، به ترکیب هیات ایرانی مربوط است. بر اساس گزارش ایسنا، امسال به اعضای تیم رسانهای رئیسجمهور ویزای ورود به آمریکا داده نشده است؛ موضوعی که عملاً سفر پزشکیان را از نظر پوشش رسانهای نیز متفاوت کرده است.این اتفاق در شرایطی رخ میدهد که هشتاد و یکمین دوره مجمع عمومی سازمان ملل از ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز میشود و تا ۷ سپتامبر ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت و بخش مهمی از برنامههای سیاسی سران کشورها در روزهای آغازین این نشست برگزار میشود.
در نتیجه، پزشکیان در حالی به نیویورک میرود که از یک طرف باید از مهمترین تریبون بینالمللی برای بیان مواضع ایران استفاده کند و از طرف دیگر، حتی امکان حضور تیم رسانهای همراه او با محدودیت روبهرو شده است. همین مسئله به یکی از موضوعات مورد بحث در فضای سیاسی ایران تبدیل شده است.
-نگرانی مخالفان چیست؟
یکی از صریحترین انتقادها در فضای مجازی را فواد ایزدی، تحلیلگر اصولگرا، مطرح کرد و با اشاره به شرایط امنیتی و سیاسی ایران، از جمله کشتهشدن شماری از غیرنظامیان و فرماندهان نظامی و تخریب زیرساختها، ضرورت سفر رئیسجمهور به نیویورک را زیر سؤال برده است. او این پرسش را مطرح کرده که سفرهای قبلی پزشکیان به نیویورک چه دستاوردی داشته که سفر جدید در شرایط فعلی قابل توجیه باشد.
فواد ایزدی برداشت احتمالی طرف مقابل از این سفر را مورد انتقاد قرار داده و نوشته است که ممکن است واشنگتن آن را نشانه آمادگی ایران برای دادن امتیاز بیشتر تلقی کند. وی حتی همزمانی صدور ویزا برای رئیسجمهور ایران و رد ویزای محمود عباس را نیز مورد توجه قرار داده است. این بخش از اظهارات او، بیش از آنکه صرفاً نقد یک سفر باشد، نشاندهنده نگرانی بخشی از جریان اصولگرا از پیام سیاسی حضور پزشکیان در آمریکا است.اما این نگاه تنها به یک چهره اصولگرا محدود نمانده است. مجید شاکری، مشاور رئیس مجلس، نیز در واکنشی کوتاه نوشته است: «واقعا سفر رئیس جمهور محترم به نیویورک معقول نبود.»
عبدالرضا داوری نیز در فضای مجازی موضعی مشابه، اما با ادبیاتی متفاوت اتخاذ کرده و نوشته است که سفر پزشکیان باید «فریاد مقاومت ملی ایران» باشد و نه فرصتی برای «دراز کردن دست دوستی به سمت آمریکای متجاوز». او تأکید کرده است که اگر در نیویورک سخن از مذاکره و توافق به میان میآید، این مذاکره باید از «موضع اقتدار» مطرح شود.مجموع این واکنشها نشان میدهد که حتی در میان منتقدان دولت نیز مسئله اصلی صرفاً اصل حضور در سازمان ملل نیست؛ بلکه نگرانی درباره نوع پیام ایران، احتمال مذاکره و چگونگی مواجهه با دولت ترامپ بخش مهمی از این انتقادها را تشکیل میدهد.در مقابل، نگاه به سفر پزشکیان در میان جریانهای اصلاحطلب و نزدیک به دولت یکدست نیست. محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات دولت روحانی، پیش از قطعیشدن سفر در واکنشی معنادار نوشته بود: «کارکرد دیپلماسی گاه اقتضا میکند که در برخی اجلاسها و مجامع حضور نیافت.» او همچنین تأکید کرده بود که در شرایط خاص، ممکن است منفعت و دستاورد عدم حضور رئیسجمهور در نیویورک بیشتر از حضور در چنین سطحی باشد.این موضع نشان میدهد که تردید درباره سفر پزشکیان الزاماً به جریان اصولگرا محدود نیست. مسئله برای بخشی از نیروهای سیاسی نزدیک به اصلاحات نیز این است که آیا حضور رئیسجمهور در نیویورک میتواند به یک دستاورد مشخص تبدیل شود یا صرفاً به یک سخنرانی دیگر در مجمع عمومی سازمان ملل محدود خواهد ماند.